Παρασκευή, 2 Φεβρουαρίου 2018

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ: ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΣΤΑΜΟΣ(1922-1997)

Ο Θεόδωρος Στάμος (31 Δεκεμβρίου 1922 - 2 Φεβρουαρίου 1997) ήταν Ελληνοαμερικανός καλλιτέχνης. Ήταν ένας από τους νεότερους ζωγράφους της αυθεντικής ομάδας των αφηρημένων εξπρεσιονιστών ζωγράφων, τους αποκαλούμενους Οξύθυμους, που περιελάμβανε τους Τζάκσον Πόλοκ, Βίλεμ ντε Κούνινγκ και Μαρκ Ρόθκο. Η ύστερη του σταδιοδρομία επηρεάστηκε αρνητικά από την ανάμιξη του στην "Υπόθεση Ρόθκο".

Ο Στάμος ήταν ένας από τους αρχικούς και νεότερους ηλικιακά αφηρημένους εξπρεσιονιστές καλλιτέχνες που εργάζονταν στη Νέα Υόρκη τις δεκαετίες του '40 και '50. Γεννήθηκε στην περιοχή Λόουερ Ηστ Σάιντ του Μανχάταν σε οικογένεια Ελλήνων μεταναστών. Η μητέρα του ήταν από τη Σπάρτη και α πατέρας του είχε μεγαλώσει στη Λευκάδα. Ως έφηβος κέρδισε μια υποτροφία για την Αμερικανική Σχολή Καλλιτεχνών (American Artists School‎) όπου μελέτησε γλυπτική μαζί με τους Σάιμον Κένεντι κα Τζόζεφ Κόνζαλ. Ο δάσκαλος του Τζόζεφ Σόλμαν, μέλος της ομάδας των Δέκα (The Ten‎), έγινε ο μέντορας του. Με την
προτροπή του Σόλμαν ο Στάμος επισκέφτηκε την επιδραστική γκαλερί του Άλφρεντ Στίγκλιτς An American Place Gallery, όπου ανακάλυψε τα έργα του Άρθουρ Ντόουβ και της Τζώρτζια Ο'Κηφ ανάμεσα σε άλλα. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, τέλη της δεκαετίας του '30 και αρχές αυτής του '40, ο Στάμος έκανε διάφορες μικροδουλειές όπως τυπογράφος, ανθοκόμος, πωλητής βιβλίων και για μια περίοδο έφτιαχνε καλούπια για καπέλα. Κατά τη διάρκεια μιας από αυτές τις δουλειές σε ένα κορνιζάδικο συνάντησε μέλη της ευρωπαϊκής αβάν-γκάρντ, περιλαμβανομένων των Αρσίλ Γκόρκι και Φερνάν Λεζέρ.

Οι πίνακες του καλλιτέχνη της δεκαετίας του '40 συνδύαζαν μουντά, γήινα χρώματα με βιομορφική εικονογραφία, υπαινισσόμενοι γεωλογικά σχήματα ή πρωτόλιες οργανικές μορφές. Αυτό συμπλέει με το ενδιαφέρον του Στάμου για τη φυσική ιστορία. Όπως παρατήρησε ο καλλιτέχνης Μπαρνέτ Νιούμαν στην παρουσίαση του για την έκθεση του Στάμου το 1947 στη Γκαλερί Μπέτυ Πάρσονς, «τα ιδεογραφήματα του συλλαμβάνουν τη στιγμή της τοτεμικής έλξης ανάμεσα στην πέτρα και το μανιτάρι, την καραβίδα και το φύκι. Επανακαθορίζει τη βουκολική εμπειρία ως συμμετοχή στην εσωτερική ζωή του φυσικού φαινομένου».

Δίδαξε στο κολέγιο Black Mountain από το 1950 μέχρι το 1954 και από το 1955 μέχρι το 1975 δίδαξε στο Art Students League της Νέας Υόρκης και στη Σχολή Καλών Τεχνών Cunnington. Ένα χρόνο πριν από τον θάνατο του δώρισε 43 έργα του στην Εθνική Πινακοθήκη της Ελλάδας. Είναι θαμμένος στη Λευκάδα

ΥΠΟΘΕΣΗ "ΡΟΘΚΟ"

Ο Μαρκ Ρόθκο επέλεξε τον Στάμο, με τον οποίο συνδεόταν με φιλία, ως ένα από τα μέλη του ιδρύματος διαχείρισης της κληρονομιάς του, όμως αυτό οδήγησε στην εμπλοκή του Στάμου στην Υπόθεση Ρόθκο, ένα μεγάλο δικαστικό σκάνδαλο στον κόσμο της τέχνης.

Ένα χρόνο μετά την αυτοκτονία του Ρόθκο το 1970, η κόρη του μήνυσε τα μέλη του ιδρύματος, καθώς και τη Γκαλερί Μάρλμπορο, για κακοδιαχείριση και απάτη. Κατά τη διάρκεια δώδεκα χρόνων μηνύσεων και εφέσεων αποκαλύφθηκε πως πολλοί από τους πίνακες του ζωγράφου, οι οποίοι είχαν πωληθεί ή δοθεί για έκθεση από το ίδρυμα στη Γκαλερί Μάρλμπορο, είχαν πουληθεί σε εσκεμμένα χαμηλές τιμές σε καλούς πελάτες της γκαλερί, ενώ η γκαλερί κράταγε προμήθειες της τάξης του 50%, εξαιρετικά υψηλές σε σχέση με τη συνήθη προμήθεια για έναν καλλιτέχνη του διαμετρήματος του Ρόθκο που κυμαινόταν κανονικά στο 30%. Οι διαχειριστές εν τω μεταξύ μοιραζόντουσαν τα έσοδα από τις πωλήσεις στη Μάρλμπορο ως αμοιβή τους. Ο Στάμος ηθελημένα συμμετείχε σε αυτή τη συνωμοσία και επιπλέον άφησε την παλιά του γκαλερί, του Αντρέ Έμεριχ, για χάρη της Μάρλμπορο η οποία του προσέφερε ένα σημαντικά υψηλότερο συμβόλαιο. Οι κατηγορούμενοι βρέθηκαν ένοχοι και τους επιβλήθηκε συνολικό πρόστιμο $9 εκατομμυρίων. Ο Στάμος πλήρωσε το μερίδιο του από το πρόστιμο μεταφέροντας τα δικαιώματα του σπιτιού του στο Ίδρυμα Ρόθκο αλλά του επιτράπηκε να το κατοικεί όσο ζούσε. Ενώ η μήνυση συνέβαλε στο να γίνει ακόμα πιο γνωστός ο Ρόθκο, έβλαψε σημαντικά τη φήμη της γκαλερί και του Στάμου.

Ο Στάμος δεν ανέκαμψε ποτέ καλλιτεχνικά μετά την υπόθεση. Οι γκαλερί πρώτης γραμμής όπως αυτή του Έμεριχ δεν ήθελαν πλέον να τον εκπροσωπήσουν. Η έλλειψη της στήριξης τους κατέστησε τους συλλέκτες επιφυλακτικούς σχετικά με τη μεταπωλητική αξία του έργου του και οδήγησε στο να έχει καταταγεί η δουλειά του χαμηλά στη δεύτερη, ή και στην τρίτη κατηγορία των έργων του αφηρημένου εξπρεσιονισμού προς το τέλος της ζωής του.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...